Arpa Yetiştiriciliği ve Arpa Yetiştiriciliğinin Bolu’ daki Yeri

 

 

IMG_2888 IMG_2873IMG_2868

 

Arpa tek yıllık bir tarla bitkisidir. Arpa tahıllar içerisinde en çok kardeşleneni olup 5 – 8 kardeş verir. Bitki boyu ortalama 35-100 cm’ dir. Başakları ortalama 8 -15 cm boyunda olup 2 ve 6 sıralıdırlar. Yapısında % 9 – 13 ham protein, % 67 kadar karbonhidrat bulunur.

Arpanın başlıca kullanım alanı hayvan yemi ve malt sanayidir. Yemlik arpalarda protein oranının fazla olması istenir. Kavuzun fazla olması besleyicilik değerini düşürür.

İlimizde arpa yetiştiriciliği, tarla bitkileri yetiştiriciliğinde patates ve buğdaydan sonra 3. sırada gelmektedir.grafik-1

İlimizde arpa ekim alanları yıldan yıla artış göstermekte olup üretim alanları giderek artmaktadır. Arpa ilimiz topraklarında yetiştirilmesi uygun olan bir bitki olup verim düzeyi yüksektir.

Adsız

Yıl İl Ürün adı Ekilen alan(dekar) Hasat edilen alan(dekar) Üretim(ton) Verim(kg/da)
2010 Bolu Arpa  155.676  155.626  27.186  175
2011 Bolu Arpa  156.140  156.040  37.529  241
2012 Bolu Arpa  158.800  158.800  36.223  228
2013 Bolu Arpa  166.202  166.202  39.527  238
2014 Bolu Arpa  168.317  153.918  37.677  245
2015 Bolu Arpa  168.774  168.774  38.441  228

 

* Veriler TÜİK’ den alınmıştır.

İklim ve Toprak İsteği

Arpa, fazla soğuk ve fazla sıcak olmayan, nispi nemi yüksek olan yerlerde iyi gelişir. Arpa için en uygun topraklar; organik maddece zengin, milli, havalanması ve nemliliği uygun, nötr reaksiyonlu pH (5-8) topraklardır. Sıcaklığı 0 ºC nin altına düşmeyen ve 18 – 20 ºC’nin üzerine çıkmayan, nispi nemi % 70 – 80 olan ve pH seviyesi 7-8 arası olan yerler arpa için çok uygundur.  Azot bakımından zengin topraklarda arpanın yatma olasılığı artar. Bu durumda arpada verim önemli ölçüde düşmektedir.

İlimiz genel toprak pH seviyesi arpa tarımına uygun olup gerekli toprak işleme ve bakım işlemleri gerçekleştirilirse verimi de yüksek olmaktadır.

YETİŞTİRME TEKNİĞİ

Ekim Nöbeti

Buğday gibi arpa da kuru ve sulu koşullarda çeşitli kültür bitkileri ile münavebeye girmektedir.

Kuru Koşullarda

Arpa-Nadas-Arpa

Arpa-Nadas-Buğday-Nadas gibi

Sulu Koşullarda

Arpa-Sebze

Arpa-Buğday

Arpa-Patates

Arpa-Korunga

Arpa-Fiğ

Arpa-Ayçiçeği

Arpa-Mısır gibi

Toprak Hazırlığı

Kuru koşullarda: Arpa-nadas sisteminde, arpa hasadını müteakip hiçbir toprak işlemesi yapılmadan, ekim sahası kışı geçirdikten sonra, erken ilkbaharda Mart ayının ikinci yarısından itibaren toprak uygun tava geldiğinde soklu pullukla derin sürüm yapılır. Daha sonra sonbaharda diskharrow + tırmık ve tapan çekilerek tohum yatağı hazırlanır.

Sulu koşullarda: Sulanan sahalarda arpa genellikle çapa bitkileri ile (sebze, mısır) münavebeye girmektedir. Bu nedenle sonbaharda ön bitki hasadın­dan sonra, bitki kalıntıları temizlenmeli veya uygun alet ekipmanla parça­lanmalı, bundan sonra döner kulaklı pullukla derin sürüm yapılıp, toprağa karıştırılmalıdır. Daha sonra diskharrow ve tırmık çekilerek keseklerin kırıl­ması sağlanır. Kesekler kırıldıktan sonra orta ağırlıkta bir tapan çekilerek, tohum yatağı hazırlanır.

Ekim

Ekim mibzerle yapılmalıdır. Ekim derinliği, çimlenme için yeter nemi ve havalanmayı sağlayacak düzeyde ayarlanır. Genellikle kışlıklarda ekim de­rinliği 4 – 6 cm, yazlık ekimlerde 3 – 4 cm olmalı ve m2’ ye kışlık ekimlerde 300 – 350 tane, yazlık ekimlerde 350 – 400 tane tohum düşecek şekilde he­saplanmalıdır. Bu ise kuru koşullarda 14 – 16 kg/da, sulu koşullarda ise 12 – 14 kg/da arasında değişebilir (Tohumun 1000 dane ağırlığına göre). Ekim kardeşlenmenin yüksek olduğu taban ve sulu arazilerde daha seyrek yapı­labilir.

Gübreleme

Arpa gübreleme genelde buğday gibidir. Kuru koşullarda 5 – 6 kg/da N(Azot),             7 – 9 kg/da P2O5(Fosfor), sulu koşullarda ise 12 – 14 kg/da N(Azot), 10 – 12 kg/da P2O5(Fosfor), karşılığı azotlu ve fosforlu gübre uygulanmalıdır.

Fosforlu gübrenin tamamı ekim esnasında mibzerle banda, azotlu gübrenin yarısı ekimde, yarısı da kardeşlenme başlangıcında toprak yüzüne serpil­mek suretiyle verilmelidir.

Sulama

Arpanın su ihtiyacı buğday kadar olmamakla beraber, bol verim ve kaliteli ürün için yeterli miktarda da toprak nemine ihtiyaç vardır.

Arpada sulama yapılacaksa birinci su sapa kalkma ikinci su süt olumu dev­resinde olmak üzere iki su verilir. Tek su verilecek ise süt olum devresinde tatbik edilmelidir. Sulamada tatbik edilecek husus bitkinin gelişme devre­sinde, yağışların yeterli olmadığı dönemlerde arpanın toprakta ihtiyacı olan suyun, sulama suyu ile karşılanmasıdır.

Hasat, Harman ve Depolanması

Arpada hasadı geciktirmek hem verimi arttırır, hem de su oranının düşmesini sağlar. İyice kurumadan hasat edilmiş arpa ürününde kavuzlar kolayca renk atar, kalite düşer.

En iyi hasat biçerdöverle yapılanıdır. Bu taktirde tam olumu fazla geciktirme­melidir. Biçerdöverle hasatta özellikle biralık arpalarda danenin kırılmaması için, biçerdöver ayarı önem kazanmaktadır.

Arpanın depolanmasında ambar olarak kullanılacak bina rutubet al­mayan kuru, havadar ve aydınlık bir yer olmalıdır. Depoya getirilen ar­panın su oranının %12 – 14 altında olması gerekmektedir. Deponun ısısı ise +4ºC civarında olmalıdır. Ambara konulacak arpa içerisinde, kızışmaya sebep olmaması için ya­bancı tohum bulunmamalıdır.

Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Hububat Kitapçığı

 

Arpa’da Yatma Sorunu

Arpa’da yatma sorununa karşı uygulanabilecek önlemler; fazla azotlu gübrelemeden, çok sık ve çok seyrek ekimden kaçınmaktır.